ముకుందమాలా స్తోత్రం
Mukunda Mala Stotram – A Devotional Garland to Lord Vishnu composed by Sri Kulasekhara Alwar
📜 Telugu Lyrics
🙏 Sri Vishnu Bhakti
🕉️ BhaktiVedas Edition
పరిచయం
భక్తిమార్గంలో ముకుందమాలా స్తోత్రం ఒక మాణిక్యం. శ్రీ కులశేఖర ఆళ్వారు రచించిన ఈ స్తోత్రం భగవంతునిపై పరమానురక్తి, వినమ్రత, ఆత్మసమర్పణకు ప్రతీక. ఈ స్తోత్రం ప్రతి శ్లోకమూ ముకుందుని (శ్రీమన్నారాయణుడు) పాదారవిందాలపై భక్తిని ఆవిష్కరిస్తుంది.స్తోత్రం పరిచయం
“ముకుందమాలా” అనేది కేవలం పద్యసమాహారం కాదు; ఇది భక్తుని ఆత్మయాత్ర. ఈ స్తోత్రం లో శ్రీ కులశేఖర ఆళ్వారు “ముకుందా”, “మాధవా”, “నారాయణా” అని పిలుస్తూ పరమాత్ముని సాన్నిధ్యాన్ని కోరుతాడు. ఆళ్వారు జీవితం ధార్మికత, క్షమ, భక్తి, మరియు వైష్ణవ సమర్పణతో నిండింది.మంగళాచరణం
జయతు జయతు దేవో దేవకీనందనోఽయమ్ ।జయతు జయతు కృష్ణో వాసుదేవోఽమృతః ॥జయతు జయతు మేఘశ్యామళః కొమలాంగః ।జయతు జయతు పృథ్వీ భారణాశో ముకుందః ॥
ముకుందమాలా స్తోత్రం – తెలుగు లిరిక్స్
ఘుష్యతే యస్య నగరే రంగయాత్రా దినే దినే । తమహం శిరసా వందే రాజానం కులశేఖరమ్ ॥ శ్రీవల్లభేతి వరదేతి దయాపరేతి భక్తప్రియేతి భవలుంఠనకోవిదేతి । నాథేతి నాగశయనేతి జగన్నివాసే- -త్యాలాపనం ప్రతిపదం కురు మే ముకుంద ॥ 1 ॥ జయతు జయతు దేవో దేవకీనందనోఽయం జయతు జయతు కృష్ణో వృష్ణివంశప్రదీపః । జయతు జయతు మేఘశ్యామలః కోమలాంగో జయతు జయతు పృథ్వీభారనాశో ముకుందః ॥ 2 ॥ ముకుంద మూర్ధ్నా ప్రణిపత్య యాచే భవంతమేకాంతమియంతమర్థమ్ । అవిస్మృతిస్త్వచ్చరణారవిందే భవే భవే మేఽస్తు భవత్ప్రసాదాత్ ॥ 3 ॥ నాహం వందే తవ చరణయోర్ద్వంద్వమద్వంద్వహేతోః కుంభీపాకం గురుమపి హరే నారకం నాపనేతుమ్ । రమ్యారామామృదుతనులతా నందనే నాపి రంతుం భావే భావే హృదయభవనే భావయేయం భవంతమ్ ॥ 4 ॥ నాస్థా ధర్మే న వసునిచయే నైవ కామోపభోగే యద్యద్భవ్యం భవతు భగవన్ పూర్వకర్మానురూపమ్ । ఏతత్ప్రార్థ్యం మమ బహుమతం జన్మజన్మాంతరేఽపి త్వత్పాదాంభోరుహయుగగతా నిశ్చలా భక్తిరస్తు ॥ 5 ॥ దివి వా భువి వా మమాస్తు వాసో నరకే వా నరకాంతక ప్రకామమ్ । అవధీరిత శారదారవిందౌ చరణౌ తే మరణేఽపి చింతయామి ॥ 6 ॥ కృష్ణ త్వదీయ పదపంకజపంజరాంత- -మద్యైవ మే విశతు మానసరాజహంసః । ప్రాణప్రయాణసమయే కఫవాతపిత్తైః కంఠావరోధనవిధౌ స్మరణం కుతస్తే ॥ 7 ॥ చింతయామి హరిమేవ సంతతం మందమంద హసితాననాంబుజం నందగోపతనయం పరాత్పరం నారదాదిమునిబృందవందితమ్ ॥ 8 ॥ కరచరణసరోజే కాంతిమన్నేత్రమీనే శ్రమముషి భుజవీచివ్యాకులేఽగాధమార్గే । హరిసరసి విగాహ్యాపీయ తేజోజలౌఘం భవమరుపరిఖిన్నః ఖేదమద్య త్యజామి ॥ 9 ॥ సరసిజనయనే సశంఖచక్రే మురభిది మా విరమ స్వచిత్త రంతుమ్ । సుఖతరమపరం న జాతు జానే హరిచరణస్మరణామృతేన తుల్యమ్ ॥ 10 ॥ మా భీర్మందమనో విచింత్య బహుధా యామీశ్చిరం యాతనాః నామీ నః ప్రభవంతి పాపరిపవః స్వామీ నను శ్రీధరః । ఆలస్యం వ్యపనీయ భక్తిసులభం ధ్యాయస్వ నారాయణం లోకస్య వ్యసనాపనోదనకరో దాసస్య కిం న క్షమః ॥ 11 ॥ భవజలధిగతానాం ద్వంద్వవాతాహతానాం సుతదుహితృకళత్రత్రాణభారార్దితానామ్ । విషమవిషయతోయే మజ్జతామప్లవానాం భవతు శరణమేకో విష్ణుపోతో నరాణామ్ ॥ 12 ॥ భవజలధిమగాధం దుస్తరం నిస్తరేయం కథమహమితి చేతో మా స్మ గాః కాతరత్వమ్ । సరసిజదృశి దేవే తావకీ భక్తిరేకా నరకభిది నిషణ్ణా తారయిష్యత్యవశ్యమ్ ॥ 13 ॥ తృష్ణాతోయే మదనపవనోద్ధూత మోహోర్మిమాలే దారావర్తే తనయసహజగ్రాహసంఘాకులే చ । సంసారాఖ్యే మహతి జలధౌ మజ్జతాం నస్త్రిధామన్ పాదాంభోజే వరద భవతో భక్తినావం ప్రయచ్ఛ ॥ 14 ॥ మాద్రాక్షం క్షీణపుణ్యాన్ క్షణమపి భవతో భక్తిహీనాన్పదాబ్జే మాశ్రౌషం శ్రావ్యబంధం తవ చరితమపాస్యాన్యదాఖ్యానజాతమ్ । మాస్మార్షం మాధవ త్వామపి భువనపతే చేతసాపహ్నువానా- -న్మాభూవం త్వత్సపర్యావ్యతికరరహితో జన్మజన్మాంతరేఽపి ॥ 15 ॥ జిహ్వే కీర్తయ కేశవం మురరిపుం చేతో భజ శ్రీధరం పాణిద్వంద్వ సమర్చయాచ్యుతకథాః శ్రోత్రద్వయ త్వం శృణు । కృష్ణం లోకయ లోచనద్వయ హరేర్గచ్ఛాంఘ్రియుగ్మాలయం జిఘ్ర ఘ్రాణ ముకుందపాదతులసీం మూర్ధన్నమాధోక్షజమ్ ॥ 16 ॥ హే లోకాః శృణుత ప్రసూతిమరణవ్యాధేశ్చికిత్సామిమాం యోగజ్ఞాః సముదాహరంతి మునయో యాం యాజ్ఞవల్క్యాదయః । అంతర్జ్యోతిరమేయమేకమమృతం కృష్ణాఖ్యమాపీయతాం తత్పీతం పరమౌషధం వితనుతే నిర్వాణమాత్యంతికమ్ ॥ 17 । హే మర్త్యాః పరమం హితం శృణుత వో వక్ష్యామి సంక్షేపతః సంసారార్ణవమాపదూర్మిబహుళం సమ్యక్ప్రవిశ్య స్థితాః । నానాజ్ఞానమపాస్య చేతసి నమో నారాయణాయేత్యముం మంత్రం సప్రణవం ప్రణామసహితం ప్రావర్తయధ్వం ముహుః ॥ 18 ॥ పృథ్వీరేణురణుః పయాంసి కణికాః ఫల్గుః స్ఫులింగోఽలఘు- -స్తేజో నిఃశ్వసనం మరుత్తనుతరం రంధ్రం సుసూక్ష్మం నభః । క్షుద్రా రుద్రపితామహప్రభృతయః కీటాః సమస్తాః సురాః దృష్టే యత్ర స తావకో విజయతే భూమావధూతావధిః ॥ 19 ॥ బద్ధేనాంజలినా నతేన శిరసా గాత్రైః సరోమోద్గమైః కంఠేన స్వరగద్గదేన నయనేనోద్గీర్ణబాష్పాంబునా । నిత్యం త్వచ్చరణారవిందయుగళ ధ్యానామృతాస్వాదినా- -మస్మాకం సరసీరుహాక్ష సతతం సంపద్యతాం జీవితమ్ ॥ 20 ॥ హే గోపాలక హే కృపాజలనిధే హే సింధుకన్యాపతే హే కంసాంతక హే గజేంద్రకరుణాపారీణ హే మాధవ । హే రామానుజ హే జగత్త్రయగురో హే పుండరీకాక్ష మాం హే గోపీజననాథ పాలయ పరం జానామి న త్వాం వినా ॥ 21 ॥ భక్తాపాయభుజంగగారుడమణిస్త్రైలోక్యరక్షామణిః గోపీలోచనచాతకాంబుదమణిః సౌందర్యముద్రామణిః । యః కాంతామణి రుక్మిణీ ఘనకుచద్వంద్వైకభూషామణిః శ్రేయో దేవశిఖామణిర్దిశతు నో గోపాలచూడామణిః ॥ 22 ॥ శత్రుచ్ఛేదైకమంత్రం సకలముపనిషద్వాక్యసంపూజ్యమంత్రం సంసారోత్తారమంత్రం సముపచితతమః సంఘనిర్యాణమంత్రమ్ । సర్వైశ్వర్యైకమంత్రం వ్యసనభుజగసందష్టసంత్రాణమంత్రం జిహ్వే శ్రీకృష్ణమంత్రం జప జప సతతం జన్మసాఫల్యమంత్రమ్ ॥ 23 ॥ వ్యామోహ ప్రశమౌషధం మునిమనోవృత్తి ప్రవృత్త్యౌషధం దైత్యేంద్రార్తికరౌషధం త్రిభువనీ సంజీవనైకౌషధమ్ । భక్తాత్యంతహితౌషధం భవభయప్రధ్వంసనైకౌషధం శ్రేయఃప్రాప్తికరౌషధం పిబ మనః శ్రీకృష్ణదివ్యౌషధమ్ ॥ 24 ॥ ఆమ్నాయాభ్యసనాన్యరణ్యరుదితం వేదవ్రతాన్యన్వహం మేదశ్ఛేదఫలాని పూర్తవిధయః సర్వే హుతం భస్మని । తీర్థానామవగాహనాని చ గజస్నానం వినా యత్పద- -ద్వంద్వాంభోరుహసంస్మృతిర్విజయతే దేవః స నారాయణః ॥ 25 ॥ శ్రీమన్నామ ప్రోచ్య నారాయణాఖ్యం కే న ప్రాపుర్వాంఛితం పాపినోఽపి । హా నః పూర్వం వాక్ప్రవృత్తా న తస్మిన్ తేన ప్రాప్తం గర్భవాసాదిదుఃఖమ్ ॥ 26 ॥ మజ్జన్మనః ఫలమిదం మధుకైటభారే మత్ప్రార్థనీయ మదనుగ్రహ ఏష ఏవ । త్వద్భృత్యభృత్య పరిచారక భృత్యభృత్య భృత్యస్య భృత్య ఇతి మాం స్మర లోకనాథ ॥ 27 ॥ నాథే నః పురుషోత్తమే త్రిజగతామేకాధిపే చేతసా సేవ్యే స్వస్య పదస్య దాతరి సురే నారాయణే తిష్ఠతి । యం కంచిత్పురుషాధమం కతిపయగ్రామేశమల్పార్థదం సేవాయై మృగయామహే నరమహో మూకా వరాకా వయమ్ ॥ 28 ॥ మదన పరిహర స్థితిం మదీయే మనసి ముకుందపదారవిందధామ్ని । హరనయనకృశానునా కృశోఽసి స్మరసి న చక్రపరాక్రమం మురారేః ॥ 29 ॥ తత్త్వం బ్రువాణాని పరం పరస్మా- -న్మధు క్షరంతీవ సతాం ఫలాని । ప్రావర్తయ ప్రాంజలిరస్మి జిహ్వే నామాని నారాయణ గోచరాణి ॥ 30 ॥ ఇదం శరీరం పరిణామపేశలం పతత్యవశ్యం శ్లథసంధిజర్జరమ్ । కిమౌషధైః క్లిశ్యసి మూఢ దుర్మతే నిరామయం కృష్ణరసాయనం పిబ ॥ 31 ॥ దారా వారాకరవరసుతా తే తనూజో విరించిః స్తోతా వేదస్తవ సురగణో భృత్యవర్గః ప్రసాదః । ముక్తిర్మాయా జగదవికలం తావకీ దేవకీ తే మాతా మిత్రం బలరిపుసుతస్త్వయ్యతోఽన్యన్న జానే ॥ 32 ॥ కృష్ణో రక్షతు నో జగత్త్రయగురుః కృష్ణం నమస్యామ్యహం కృష్ణేనామరశత్రవో వినిహతాః కృష్ణాయ తస్మై నమః । కృష్ణాదేవ సముత్థితం జగదిదం కృష్ణస్య దాసోఽస్మ్యహం కృష్ణే తిష్ఠతి సర్వమేతదఖిలం హే కృష్ణ రక్షస్వ మామ్ ॥ 33 ॥ తత్త్వం ప్రసీద భగవన్ కురు మయ్యనాథే విష్ణో కృపాం పరమకారుణికః కిల త్వమ్ । సంసారసాగరనిమగ్నమనంతదీన- -ముద్ధర్తుమర్హసి హరే పురుషోత్తమోఽసి ॥ 34 ॥ నమామి నారాయణపాదపంకజం కరోమి నారాయణపూజనం సదా । వదామి నారాయణనామ నిర్మలం స్మరామి నారాయణతత్త్వమవ్యయమ్ ॥ 35 ॥ శ్రీనాథ నారాయణ వాసుదేవ శ్రీకృష్ణ భక్తప్రియ చక్రపాణే । శ్రీపద్మనాభాచ్యుత కైటభారే శ్రీరామ పద్మాక్ష హరే మురారే ॥ 36 ॥ అనంత వైకుంఠ ముకుంద కృష్ణ గోవింద దామోదర మాధవేతి । వక్తుం సమర్థోఽపి న వక్తి కశ్చి- -దహో జనానాం వ్యసనాభిముఖ్యమ్ ॥ 37 ॥ ధ్యాయంతి యే విష్ణుమనంతమవ్యయం హృత్పద్మమధ్యే సతతం వ్యవస్థితమ్ । సమాహితానాం సతతాభయప్రదం తే యాంతి సిద్ధిం పరమాం చ వైష్ణవీమ్ ॥ 38 ॥ క్షీరసాగరతరంగశీకరా- -ఽఽసారతారకితచారుమూర్తయే । భోగిభోగశయనీయశాయినే మాధవాయ మధువిద్విషే నమః ॥ 39 ॥ యస్య ప్రియౌ శ్రుతిధరౌ కవిలోకవీరౌ మిత్రే ద్విజన్మవరపద్మశరావభూతామ్ । తేనాంబుజాక్షచరణాంబుజషట్పదేన రాజ్ఞా కృతా కృతిరియం కులశేఖరేణ ॥ 40 ॥ ఇతి కులశేఖర ప్రణీతం ముకుందమాలా ।
భావార్థం
- 🕉️ ఈ స్తోత్రం యొక్క మర్మం – భక్తుడు తన ఆత్మను ముకుందునికి సమర్పించడం.
- 🌸 “ముకుంద” అంటే మోక్షప్రదాత – ఈ స్తోత్రం భక్తుని మనసును పవిత్రం చేస్తుంది.
- 🙏 భగవంతుని స్మరణ ద్వారా జన్మమరణ చక్రం నుండి విముక్తి పొందవచ్చు.
- 💠 కులశేఖరుడు తన చివరి శ్వాస వరకు భగవన్నామస్మరణను కోరాడు.
ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాలు
- మనసులో విష్ణుభక్తి, భయరహిత భావం పెరుగుతుంది.
- భవభయ నివారణకు భగవన్నామ స్మరణను బలపరుస్తుంది.
- ధ్యానంలో కేంద్రీకరణను పెంపొందిస్తుంది.
- భక్తి, వినమ్రత, క్షమ వంటి గుణాలను పెంపొందిస్తుంది.
పఠన సమయం & విధానం
- 📅 గురువారం, శుక్రవారం లేదా ఏకాదశి రోజున పఠించడం ఉత్తమం.
- 🪔 విష్ణువు విగ్రహం లేదా శ్రీ మహావిష్ణువు చిత్రము ముందు దీపం వెలిగించండి.
- 📿 “ఓం నమో నారాయణాయ” మంత్రంతో ప్రారంభించి స్తోత్రం పఠించండి.
- 🙏 పఠనం అనంతరం మౌన ధ్యానంతో “ముకుంద” నామస్మరణ చేయండి.
ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. ముకుందమాలా స్తోత్రం ఎవరచించారు?
ఈ స్తోత్రాన్ని శ్రీ కులశేఖర ఆళ్వారు రచించారు – భక్తి, జ్ఞాన సమన్వయ రూపకర్త.
2. ఈ స్తోత్రం పఠించుట వలన ఏమి లభిస్తుంది?
భక్తి బలపడుతుంది, మనస్సు శాంతమవుతుంది, శ్రీమన్నారాయణుని కృప లభిస్తుంది.
3. ఎప్పుడు పఠించాలి?
ఉదయం లేదా సాయంత్రం, శ్రద్ధతో పఠించవచ్చు.
4. ఎవరు పఠించవచ్చు?
విష్ణుభక్తులు, విద్యార్థులు, భక్తి సాధకులు ఎవరైనా పఠించవచ్చు.
5. ఈ స్తోత్రం పఠనానికి నియమాలున్నాయా?
ప్రత్యేక నియమం అవసరం లేదు; భక్తి, మౌనం, శ్రద్ధ చాలు.
ఇంకా చదవండి (Related Stotras)
ముకుందమాలా స్తోత్రం పఠించడం అంటే భగవంతునికి మనసును సమర్పించడం.
ప్రతి శ్లోకం భక్తి మణిహారంలోని ముత్యం లాంటిది.
🕉️ భక్తి యాత్రను నేడు ప్రారంభించండి – “ముకుంద” నామస్మరణతో.
