శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం
Sri Dakshinamurthy Stotram – Hymn to Lord Shiva as the Supreme Guru, composed by Adi Shankaracharya
📜 Telugu Lyrics
🕉️ దక్షిణామూర్తయే నమః
🙏 BhaktiVedas Edition
పరిచయం
శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్వామి అనేది పరమశివుని జ్ఞానస్వరూపం — మౌనగురు రూపంలో పరబ్రహ్మ సత్యాన్ని బోధించే ఆచార్యస్వరూపుడు. ఆదిశంకరాచార్యులచే రచించబడిన ఈ స్తోత్రం, వేదాంత సారమును ఆత్మజ్ఞాన రూపంలో మనసులో వెలిగిస్తుంది. ఈ స్తోత్రం పఠించడం ద్వారా మనసు ప్రశాంతమై ఆత్మసాక్షాత్కార దిశలో నడుస్తుంది.శాంతిపాఠః
గురవే సర్వలోకానాం భిషజే భవరోగిణాం నిధయే సర్వవిద్యానాం దక్షిణామూర్తయే నమః
ధ్యానం
మౌనవ్యాఖ్యాప్రకటితపరబ్రహ్మతత్త్వం యువానం వర్షిష్ఠాన్తే వసదృషిగణైఃరావృతం బ్రహ్మనిష్ఠైః | ఆచార్యేన్ద్రం కరకలితచిన్ముద్రమానన్దరూపం స్వాత్మారామం ముదితవదనం దక్షిణామూర్తిమీడే || 1 || వటవిటపిసమీపే భూమిభాగే నిషణ్ణాం సకలమునిజనానాం జ్ఞానదాతారమారాత్ | త్రిభువనగురుమీశం దక్షిణామూర్తిదేవం జననమరణదుఃఖచ్ఛేదదక్షం నమామి || 2 || చిత్రం వటతరోర్మూలే వృద్ధాః శిష్యా గురుర్యువా గురోస్తు మౌనం వ్యాఖ్యానం శిష్యాస్తు ఛిన్న సంశయాః || 3 || గురవే సర్వలోకానాం భిషజే భవరోగిణాం నిధయే సర్వవిద్యానాం దక్షిణామూర్తయే నమః || 4 || ఓం నమః ప్రణవార్థాయ శుద్ధ జ్ఞానైకమూర్తయే నిర్మలాయ ప్రశాన్తాయ దక్షిణామూర్తయే నమః || 5 || ఓం యో బ్రహ్మాణం విదధాతి పూర్వమ్ యో వై వేదాంశ్చ ప్రహిణోతి తస్మై | తం హ దేవమాత్మబుద్ధిప్రకాశం ముముక్షుర్వై శరణమహం ప్రపద్యే || ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః
భావార్థం
ఈ స్తోత్రం వేదాంత సారమును ప్రతిబింబిస్తుంది. మాయలో చిక్కుకున్న మనసును పరబ్రహ్మ సత్యానికి మేల్కొలిపే శ్లోకాల సమాహారం ఇది.
- 🔹 మౌనవ్యాఖ్యా ప్రకటిత పరబ్రహ్మతత్త్వం – సత్యాన్ని మాటల ద్వారా కాదు, మౌనంతోనే గ్రహించవచ్చు.
- 🔹 దక్షిణామూర్తి – “దక్షిణ” అంటే జ్ఞానం, ఆత్మసాక్షాత్కార దిశ.
- 🔹 ప్రతి శ్లోకం “ఆత్మ – బ్రహ్మ ఐక్యం” అనే తత్వాన్ని వివరిస్తుంది.
- 🔹 గురువు రూపంలోనే పరబ్రహ్మ తత్త్వం ప్రతిఫలిస్తుంది అని శంకరాచార్యులు బోధించారు.
- 🔹 ఈ స్తోత్రం పఠించడం వల్ల ఆత్మజ్ఞానానికి మార్గం స్పష్టమవుతుంది.
పఠన విధానం & సమయం
- 🕉️ ఉత్తమ సమయం: గురువారం ఉదయం బ్రహ్మముహూర్తం లేదా పాఠశాల ప్రారంభానికి ముందు.
- 🌿 శివ విగ్రహం లేదా గురువు పాదముల వద్ద దీపం వెలిగించి పఠించాలి.
- 🙏 ప్రారంభంలో “ఓం నమో భగవతే దక్షిణామూర్తయే” మంత్రం జపించాలి.
- 📿 ధ్యానం అనంతరం స్తోత్రం పఠించుట ఉత్తమం; నిత్యముగా చదవవచ్చు.
- 💠 పఠనం ముగిసిన తరువాత మూడు సార్లు “ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః” జపించాలి.
ప్రశ్నలు – సమాధానాలు
1. శ్రీ దక్షిణామూర్తి ఎవరు?
శివుడి జ్ఞానస్వరూప రూపమైన గురుమూర్తి. మౌనముగానే సత్యాన్ని బోధించే ఆచార్యస్వరూపుడు.
2. దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం ఎప్పుడు పఠించాలి?
గురువారం ఉదయం, శివార్చన ముందు లేదా అధ్యయనం ప్రారంభమున పఠించటం శ్రేయస్కరం.
3. ఈ స్తోత్రం పఠించడం వలన ఏమి లభిస్తుంది?
మనసు స్థిరమై జ్ఞానదృష్టి విస్తరించి, ఆత్మజ్ఞానానికి మార్గం స్పష్టమవుతుంది.
4. ఎవరు పఠించవచ్చు?
జ్ఞానార్జనకాంక్ష కలిగిన ఎవ్వరైనా వయస్సు, మతభేదం లేకుండా పఠించవచ్చు.
5. దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం పఠనానికి నియమాలు ఉన్నాయా?
ప్రత్యేక నియమాలు అవసరం లేదు. శ్రద్ధ, మౌనభావన, గురుభక్తి చాలు.
శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం పఠనం ఆత్మజ్ఞానమార్గంలో మనసుకు దీపమై ప్రకాశిస్తుంది.
ప్రతి పఠనమూ ఒక మౌనధ్యానం – జ్ఞానపు ఆరంభం.
🕉️ శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥
